پرده دار
"قلمرو سعدی" دو ساله شد. این وب دو سال پیش به تشویق برخی دوستان صمیمی و به مناست اول اردیبهشت روز جهانی سعدی، فعالیت خود را آغاز کرد. "یونسکو" روز نخست اردیبهشت را روز بزرگداشت حکیم ، محقق ، اندیشمند، روانشناس ، هنرمند و شاعر پرآوازه ی ایران زمین، سعدی شیرازی ( 605 - 690 هجری ) نامگذاری کرده است. سعدی و آثار ماندگار او به ویژه گلستان و بوستان به درستی آیینه تمام نمای زبان فارسی و حکایتگر فرهنگ، سیاست و روانشناسی اجتماعی ما است.
سعدی در "گلستان" کوشیده است تا اندیشه ها و شناخت خویش را از روانشناسی اجتماعی ، فرهنگ و سیاست در ایران بیاورد. اما پسندها و آرزوهای او در "بوستان" بیش از دیگر آثارش جلوه گر است. به بیان دیگر، سعدی "آرمان شهر" یا مدینه ی فاضله یی را که می پسندیده در بوستان تصویر کرده است. او از دیدگاه آسیب شناسی به سیاست و جامعه ایران نگریسته و کار خویش را با نقد و نقادی آغاز کرده است. نمونه های این نقد و آسیب شناسی در بوستان و گلستان بسیار است.
یک نکته ی مهم آن است که سعدی در مقام هنرمندی بزرگ و روانشناس اجتماعی، بسیاری از نکات باریک و اندیشه های بلند و حکمت آمیز خود را در پوشش حکایات دلپذیر - که ناشی از آموزه های دینی و عقلانی و نیز سفرها و تجربه های بشری او است - عرضه کرده است. این ویژگی موجب شده که آرای جدی و افکار بلند سیاسی و اجتماعی او بر هر خواننده یی تاثیر بگذارد.
سعدی در زمان و زمانه ی خویش، شاهد آمدن و رفتن امیران و فرمانروایان نالایقی بود که جز به انباشتن جیب خود، عیاشی و خوشگذرانی به چیز دیگری نمی اندیشیدند و نتیجه ی این امر، رنج و کشتار و فقر و نابودی ملک و ملت و ناامنی فکری، اجتماعی و سیاسی بود. سعدی در روزگاری می زیست که آهنگ گوش خراش و ترس آور سم ستوران مغولان از هر گوشه یی به گوش می رسید از این رو او از ناامنی و بی خردی و بی تدبیری و بی اخلاقی نالیده است.
چشم تیزبین سعدی رخدادهای تاسف بار عرصه های اجتماعی و سیاسی ایران زمین به ویژه ناامنی و استبداد را می دید، فکر خلاقش آن را درک می کرد و دل حساسش از درد، آکنده می گشت. او ناامنی فکری و بی ثباتی اجتماعی و خودکامگی سیاسی روزگار خویش را در این دو بیت آورده است:
جهان بگشتم و آفاق سر به سر دیدم – به مردمی که گر از مردمی اثر دیدم
کسی که تاج زرش بود در صباح به سر – نماز شام و را خشت زیر سر دیدم
تاریخ سیاسی ایران و حوادث قلمرو سعدی نشان می دهد که ارزش ها و جلوه های زیبای تمدنی و فرهنگی در زمانی خلق شده است که جامعه ی ما از ثبات و امنیت نسبی و آزادی فکری برخوردار بوده است مانند عصر سامانیان ، طاهریان و آل بویه که عصر شکوفایی فرهنگ ایرانی است. اما در دیگر دوره ها، ناامنی و استبداد خشن حاکم بر جامعه، اخلاق عمومی را به تباهی کشانده است.
به گواهی تاریخ، روزگار و زمانه ی سعدی اوج تباهی اخلاقی، تیره روزی، دربدری و ناامنی فکری و سیاسی برای مردم این دیار بشمار می رود. استبداد داخلی و شورش و فتنه ی مغولان نافرهیخته، رد پای شوم خود را بر همه چیز از جمله اخلاق عمومی و فرهنگ اجتماعی گذاشته بود. در زمان او، بی سیاستی دولتمردان این آب وخاک و وحشی گری مغولان بیابانگرد، ویرانگری همه جانبه یی پدید آورد که همانند آن هنوز تکرار نشده است.
چنگیزخان مغول به دروغ و ریا، خود را "بلای خداوند" می دانست که بر ایرانیان فرود آمده است. پیامد ناگوار حمله و فتنه ی مغول، تباهی و نابودی اخلاق و فرهنگ و تمدن ایرانی بود و سعدی از این وضع و از مغول، نزد خدا و مردم شکایت می کند و می گوید: داوری نیست که از وی بستاند دادم.
سعدی در سال 605 هجری در شیراز متولد می شود و پس از کوچ و سفر به عراق و شام و مصر و حجاز و مکه و بصره و یمن و کیش و عمان و هرمز و گمبرون و لارستان (قلمرو سعدی) بعد از 40 سال تجربه اندوزی و خوشه چینی، در سال 655 به شیراز بازمی گردد و در همین سال بوستان و در سال بعد، گلستان را به نگارش در می آورد و سرانجام در سال 690 در همین شهر، می میرد. هر متاعی ز معدنی خیزد - شکر از مصر و سعدی از شیراز.
3/2/88
برای آگاهی بیشتر، ر. ک :
- کلیات سعدی، محمد علی فروغی، تهران ، نشر امیرکبیر، 1372.
- سعدی، ضیاء موحد، تهران، نشر طرح نو، 1375.
- معرکه ی جهان بینی ها، فرهنگ رجایی، تهران، نشر احیای کتاب.
- قلمرو سعدی، علی دشتی، تهران، انتشارات ابن سینا، بی تا.
- بیم و امید، محمد محسن حمیدی، تهران، نشر سفیر، 1379.
حکومت،حاکمیت،دولت،قدرت،اقتدار،جامعه،منتقدان،احزاب،گروه ها،اپوزیسیون،مخالفان،روزنامه نگاران،دانشجویان،کارگران،زنان،آموزگاران،نشریات،مجلس،دولت نهم،رییس جمهوری،رهبری،روحانیت،روحانیون،اصلاحات،اصلاح طلبان،اصلاح طلبی،خاتمی،دوم خرداد،دانشگاه،سیاست،اندیشه،تاریخ اندیشه ی سیاسی،مشروعیت،قانون،بحران،قانون اساسی،حقوق سیاسی،حقوق،حقوق اساسی،تاریخ ایران،سفرنامه،هخامنش،اشکانیان،ساسانیان،دوره ی اسلامی،تازیان،طاهریان،صفاریان،بلعمیان،دیلمیان،علویان،سامانیان،آل بویه،بوییان،امویان،عباسیان،سلجوقیان،خوارزم شاهیان،ترکان،مغلان،غزنویان،صفویان،تیموریان،گورکانیان،آل مظفر،اراخ تاییان،افغانان،افشاریان،نادر شاه،زندیان،قاجاریان،پهلوی اول،پهلوی دوم،انقلاب،جمهوری اسلامی،فداییان،فداییان اسلامی،جبه ی ملی،سازمان مجاهدین،اسلام گرایان،نظامیان،نظامی گری،میلیتاریسم،کمونیست،سوسیالیست،کمونیسم،سوسیالیسم،لیبرالیسم،دموکراسی،شورا،جامعه ی مدنی،مدرنیته،مدرنیسم،نوگرایی،سنت،سنتی،حوزه،فقیهان،فقه،بازیگران،سپاه،بسیج،مشروطیت،مشروطه خواهان،مشروطه طلبان، کورش،داریوش،خشایار شاه،بهرام،یزدگرد،پیامبر،محمد،عیسی،موسی،علی،فاطمه،زهرا،زینب،حسین،امام زمان،ابوذر،سلمان،افلاطون،ارسطو،گزنفون،هرودوت،زرتشت،زرتشتیان،ابوعلی سینا،فارابی،ابوعلی مسکویه رازی،قطب الدین شیرازی،خواجه نصیر طوسی،خواجه نظام الملک،بلعمی،فضل الله روزبهان خنجی،صدرالدین شیرازی،حافظ،سعدی،مولوی،مولانا،جامی،ابن خلدون،ابن ابی الحدید،نهج البلاغه،معاویه،یزید،ابن اسیر،غالیان،میرزاملکم خان،میرزا آقا خان کرمانی،میرزا ابوالقاسم قائم فراهانی،امیر کبیر،میرزا تقی خان،زین العابدین مراغه ای،میرزا فتح علی آخوندزاده،طالبوف،میرزا رضا کرمانی،فریدون آدمیت،سید جمال اسد آبادی،اقبال لاهوری،امین الدوله،میرزا حبیب اصفهانی،مجد الاسلام کرمانی،اقبال لاهوری،علی شریعتی،مهدی بازرگان،یدالله صحابی،عزت الله صحابی،سید حسین نصر،مصطفی ملکیان،علامه طباطبایی،سید حسین مدرسی،محمود طالقانی،عبدالکریم سروش،مجتهد شبستری،مصباح یزدی،سیدجواد طباطبایی،رضا داوری اردکانی،علامه فضل الله،خسرو روزبه،اکبر گنجی،هادی قابل،عمادالدین باقی،عبدالله نوری،موسوی خوئینی ها،موسوی لاری،امام خمینی،محسن کدیور،حسین بشیریه، ایران باستان،لبنان،فینیقیه،آزادی،استبداد،خودکامگی،نوخواهی،خبرنگار،مجلس،نیروهای چهارده مارس،نیروهای هشت مارس،لحود،جعجع،میشل عون،میشل سلیمان،جنبلات،حریری،امین جمیل،طلال ارسلان،نصرالله،حزب الله،سلیمان فرنجیه،طائف،سوریه،عربستان،ایران،قطعنامه،دوحه،مصر،جنگ،جنوب لبنان،سلاح،پارلمان،اقلیت،اکثریت،میساق،گروه ها،تظاهرات،اعتصاب،تحصن،نظارت،دخالت،سنیوره،دمشق،ترور،تنش،گفت و گو،شکست،درگیری،وحدت ملی،حس ملی،گلستان،بوستان،مثنوی،دیوان،تمامیت ارضی،ملیت،فرهنگی،اقتصاد،اقتصادی،تورم،گرانی،جوانان،انتقاد،نقد،شبعا،مرزها،اردوگاه،فلسطین،فلسطینی،حماس،جهاد اسلامی،جبهه ی خلق،محمود عباس،اسماعیان هنیه،غزه،شکنجه،زندان،اسراییل،آمریکا،اروپا،غرب،فرانسه،واشنگتن،پاریس،ریاض،رایس،سازمان ملل،بی طرفی،کنیست،شارون،پرز،اولمرت،لیبنی،شوری امنیت،قرار داد،فراکسیون،خرد،فردوسی،شاهنامه،خردنامه،بیهقی،مکتب،مدرسه،خدا،اجتهاد،دین،دینداری،دنیا داری،تقدس،آتش،خورشید،کاشان،قم،کرمان،یزد،بندر عباس،لامرد شیراز،تهران،نبی بری،ایرنا،باران،بهارستان،نوروز،امروز،تحول،سرزمین،تجدد،امیران،دروزیان،اسماعیلیان،اسماعیلی،زیدی،جعفری،بعبدا،الجزایر،فقها،قشری گرایی،شریعت مداران،صوفیان،عرفان،عارفان،ظاهر بینی،ظاهر بینان،ویرانی گری،امارات،خلیج فارس،عهد نامه،عثمانیان،چالدران،یونان،پژوهش،پژوهش کده،